30 Ağustos Zafer Bayramı'nın Anlamı
30 Ağustos Zafer Bayramı, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde her yıl 30 Ağustos günü kutlanan resmî ve ulusal bir bayramdır. Bu bayram, 1922 yılında Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde zaferle sonuçlanan Büyük Taarruz'u ve bu taarruzun son safhası olan Başkomutanlık Meydan Muharebesi'ni anmak için düzenlenir.
Tarihsel Arka Plan ve Büyük Taarruz
Türk Kurtuluş Savaşı, Birinci Dünya Savaşı sonrası Anadolu'nun İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesiyle başlamıştır. Özellikle 15 Mayıs 1919'da Yunan kuvvetlerinin İzmir'e çıkarma yapması, Milli Mücadele'nin fitilini ateşlemiştir. Sakarya Meydan Muharebesi'nde kazanılan zaferin ardından, Türk ordusu savunma durumundan taarruz durumuna geçmek için hazırlıklara başlamıştır.
Mustafa Kemal Paşa, düşmanı kesin bir yenilgiye uğratmak amacıyla kapsamlı bir saldırı planı hazırlamıştır. Büyük Taarruz, Türk ordusunun işgalci güçlere son ve kesin darbeyi vurmasını sağlamak ve onları Anadolu'dan atmak için düşünülüp planlanan gizli bir harekât idi. Taarruz kararı Bakanlar Kurulu tarafından alınmış ve 14 Ağustos 1922'de kolordular yürüyüşe geçmiştir. 26 Ağustos 1922 Cumartesi sabahı, Afyonkarahisar'daki Kocatepe'de başlayan Büyük Taarruz ile Kurtuluş Savaşı'nın son evresi açılmıştır. Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile birlikte muharebeyi Kocatepe'den yönetmiştir.
Başkomutanlık Meydan Muharebesi ve Zafer
Büyük Taarruz'un en kritik aşaması, 30 Ağustos 1922'de Kütahya'ya bağlı Dumlupınar yakınında meydana gelen Başkomutanlık Meydan Muharebesi'dir. Bu muharebe, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından şahsen yönetildiği için bu adla anılır. 30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesi sonunda, düşman ordusunun büyük kısmı dört taraftan sarılarak tamamen yok edilmiş veya esir edilmiştir. Aynı günün akşamında Türk birlikleri Kütahya'yı geri almıştır.
Bu büyük zaferin ardından, Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül 1922'de o tarihi emrini vermiştir: “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!” Bu emir doğrultusunda ilerleyen Türk ordusu, 9 Eylül 1922'de İzmir'e girerek işgale son vermiştir. İşgal birliklerinin ülke sınırlarını tamamen terk etmesi daha sonra gerçekleşse de, 30 Ağustos sembolik olarak ülke topraklarının geri alındığı günü temsil eder.
Zafer Bayramı'nın Önemi ve Kutlamalar
30 Ağustos Zafer Bayramı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin sembolü olan büyük bir zaferin kutlanması için düzenlenir. Bu zafer, Türk milletinin ulusal kimliğini, bağımsızlık iradesini ve milli değerlerini yücelten bir öneme sahiptir. Zaferin ardından 11 Ekim 1922'de Mudanya Ateşkes Anlaşması ile Doğu Trakya silahlı çatışma olmadan Yunan askerinden temizlenmiş, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile de Türkiye'nin bağımsızlığı tüm dünya tarafından kabul edilmiştir.
İlk kutlama, Cumhuriyet'in ilanından sonra, 1924 yılında Dumlupınar'a bağlı Çal köyü yakınlarında “Başkumandan Zaferi” adıyla yapılmıştır. 30 Ağustos kutlamalarının milli bayram olarak ilan edilmesi ise 1926 yılında gerçekleşmiş ve bayram Türk ordusuna ithaf edilmiştir. Günümüzde 30 Ağustos Zafer Bayramı, Türkiye'nin bağımsızlık ve özgürlük sembolü olarak coşkuyla kutlanmaktadır.