Tdap Aşısı Nedir?
Tdap aşısı, tetanos (T), difteri (d) ve asellüler boğmaca (ap) hastalıklarına karşı koruma sağlayan bir kombinasyon aşısıdır. Bu aşı, vücudun bağışıklık sistemini bu bakteriyel enfeksiyonları tanımak ve onlarla savaşmak üzere eğitir. Tdap, 7 yaş ve üzeri çocuklar, ergenler ve yetişkinler için tasarlanmış bir güçlendirici aşıdır.
Koruduğu Hastalıklar Nelerdir?
- Tetanos (T): Toprakta ve çevrede yaygın olarak bulunan Clostridium tetani bakterisinin neden olduğu ciddi bir hastalıktır. Küçük kesikler veya yaralanmalar yoluyla vücuda girerek sinir sistemini etkileyen toksinler salgılar. Ağrılı kas kasılmalarına, ağzı açmada, yutmada ve nefes almada güçlüğe yol açabilir ve ölümcül olabilir.
- Difteri (D): Kişiden kişiye bulaşan, nefes darlığına, kalp yetmezliğine, felce veya ölüme neden olabilen bir enfeksiyondur.
- Boğmaca (aP - Asellüler Boğmaca): Halk arasında 'boğmaca' olarak bilinen, Bordetella pertussis bakterisinin yol açtığı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Şiddetli, kontrol edilemeyen öksürük ataklarına neden olur ve özellikle bebeklerde zatürre, nöbetler, beyin hasarı gibi ciddi komplikasyonlara, hatta ölüme yol açabilir.
Kimler ve Ne Zaman Tdap Aşısı Olmalıdır?
Tdap aşısı genellikle aşağıdaki durumlarda önerilir:
- Ergenler: Tercihen 11 veya 12 yaşlarında tek doz Tdap yapılmalıdır.
- Yetişkinler: Daha önce hiç Tdap aşısı olmamış tüm yetişkinlere bir doz uygulanmalıdır. Yetişkinlerde her 10 yılda bir Tdap veya Td (tetanos ve difteriye karşı koruyan farklı bir aşı) hatırlatma dozu önerilir. Ağır veya kirli bir yara durumunda ise bu süre 5 yıla düşebilir.
- Hamile Kadınlar: Her gebelikte, tercihen 18-24. veya 27-36. gebelik haftaları arasında bir doz Tdap aşısı yapılması şiddetle tavsiye edilir. Bu, annenin bağışıklık sistemini uyararak oluşan antikorların plasenta yoluyla bebeğe geçmesini sağlar ve yenidoğan bebeği yaşamının ilk aylarında boğmacaya karşı korur. Yenidoğanlar boğmacaya karşı en savunmasız gruptadır ve aşılanana kadar bu koruma hayati önem taşır.
- Sağlık Çalışanları: 12 aydan küçük bebeklerle temas olasılığı yüksek olan sağlık çalışanlarına da Tdap önerilmektedir.
Tdap Aşısının Yan Etkileri
Tdap aşısı genellikle güvenlidir ve yan etkileri çoğunlukla hafif ve geçicidir. En sık görülen yan etkiler şunlardır:
- Aşının yapıldığı yerde ağrı, kızarıklık veya şişlik.
- Hafif ateş.
- Baş ağrısı, yorgunluk hissi.
- Mide bulantısı, kusma, ishal veya karın ağrısı.
- Kas ağrıları ve sızılar.
Ciddi alerjik reaksiyonlar (anafilaksi) gibi durumlar son derece nadirdir. Aşı sonrası baş dönmesi, görme değişikliği veya kulak çınlaması gibi durumlar yaşanırsa sağlık uzmanına bildirilmelidir.
Önemli Not
Tdap aşısı, gebelikte uygulanması güvenli ve etkili bulunmuştur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Amerika Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC) gibi birçok sağlık otoritesi gebelikte Tdap aşısını önermektedir. Aşıların otizme neden olduğuna dair iddialar bilimsel olarak çürütülmüştür.