Kişilik Bozukluğu Nedir?


Kişilik Bozukluğu Nedir?

Kişilik bozukluğu, bireyin içinde bulunduğu kültürün beklentilerinden sapmalar gösteren, süreklilik taşıyan, sıkıntıya veya işlevsellik sorunlarına neden olan bir 'düşünme, hissetme ve davranış' örüntüsüdür. Bu rahatsızlıklar, kişinin kendisini, başkalarını ve olayları yorumlama biçimini, duygusal tepkilerinin sıklığını, yoğunluğunu ve uygunluğunu, diğer insanlarla ilişkilerini ve dürtülerini kontrol etme yeteneğini olumsuz etkiler. Genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde başlar ve zaman içinde değişmeksizin kalıcı olma eğilimindedir.


Genel Özellikleri

Kişilik bozukluğu olan bireyler, esnek olmayan ve atipik düşünme, hissetme ve davranış kalıpları sergilerler. Bu kalıplar, iş yaşamında, sosyal ilişkilerde ve genel uyumda önemli zorluklara yol açar. Kişilik bozukluğu olan kişiler genellikle kendi kişiliklerinden memnun olduklarından ve sorunların kaynağını başkalarında aradıklarından, tedaviye başvurma eğilimleri düşük olabilir.

  • Düşünce farklılıkları: Kişinin kendisini, başkalarını ve olayları yorumlama biçiminde çarpıklıklar.
  • Duygulanım farklılıkları: Duygusal tepkilerin yoğunluğu, değişkenliği ve duruma uygunluğunda sorunlar.
  • İlişkilerde zorluklar: Diğer insanlarla yakınlık kurma ve sürdürmede güçlükler.
  • Dürtü kontrolünde sorunlar: Dürtülerini yönetmede yaşanan güçlükler.

Kişilik Bozukluğu Türleri

Kişilik bozuklukları, benzer özelliklere ve semptomlara göre üç ana kümeye ayrılır:

  • A Kümesi (Tuhaf/Eksantrik): Paranoid, Şizoid ve Şizotipal kişilik bozukluklarını içerir. Bu kişiler genellikle tuhaf, eksantrik düşünce ve davranışlar sergilerler. Örneğin, Paranoid kişilik bozukluğu olanlar sürekli güvensizlik ve başkalarına karşı şüphe duyarlar.
  • B Kümesi (Dramatik/Değişken): Antisosyal, Sınırda (Borderline), Histriyonik ve Narsisistik kişilik bozukluklarını kapsar. Bu kümedeki bozukluklar aşırı duygusal, öngörülemeyen düşünce veya davranışlarla karakterizedir. Sınırda kişilik bozukluğu, dengesiz ruh halleri, karmaşık ilişkiler ve dürtüsel davranışlarla kendini gösterir.
  • C Kümesi (Kaygılı/Korkulu): Çekingen, Bağımlı ve Obsesif-Kompulsif kişilik bozukluklarını içerir. Bu kümedeki kişiler genellikle sürekli korku ve endişeli bir ruh haliyle karakterize edilir. Çekingen kişilik bozukluğu olanlar, başkaları tarafından onaylanmama endişesiyle ikili ilişki kurmakta zorlanırlar.

Nedenleri

Kişilik bozukluklarının kesin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik yatkınlık, nörobiyolojik faktörler, gelişimsel etkenler ve çevresel faktörlerin (özellikle çocukluk çağı travmaları, aile içi geçimsizlik veya istismar öyküsü gibi) bir araya gelmesiyle ortaya çıktığı düşünülmektedir.


Tedavisi

Kişilik bozukluklarının tedavisinde temel yaklaşım psikoterapidir ve tedavi süresi genellikle birkaç yılı bulabilir. Psikoterapi, kişinin kendi duygu ve davranışlarını tanımasını, tepkilerinin gerçekçi ve işlevsel olup olmadığını değerlendirme kapasitesini geliştirmeyi hedefler. Psikanalitik/psikodinamik terapi, bilişsel davranışçı terapi (BDT), diyalektik davranış terapisi (DDT) ve şema terapi gibi yöntemler etkili olabilir. İlaç tedavileri ise kişilik bozukluğunu doğrudan tedavi etmekten ziyade, ortaya çıkabilen depresyon, anksiyete veya duygusal dalgalanmalar gibi belirtileri hafifletmeye yöneliktir.

İlgili Diğer Konular

Kişilik Bozukluğu Nedir?

Kişilik bozuklukları, bireyin düşünce, duygu ve davranışlarında kalıplaşmış, esnek olmayan örüntülerle seyreden, günlük yaşamı ve ilişkileri olumsuz et...

Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir?

Borderline kişilik bozukluğu, kişinin düşünce, duygu ve davranışlarında istikrarsızlığa yol açan, ilişkilerini derinden etkileyen karmaşık bir ruh sağl...

Sosyopat Nedir?

Sosyopati, empati eksikliği, sosyal normlara uymama ve manipülatif davranışlarla karakterize edilen bir kişilik bozukluğudur. Bu durum, bireyin hem ken...

Oyun Terapisi Nedir?

Çocukların duygusal ve davranışsal zorluklarla başa çıkmasına yardımcı olan oyun terapisini keşfedin. Oyunun iyileştirici gücünü ve çocukların dünyasın...

Şizofreni Nedir?

Gerçeklik algısını derinden etkileyen şizofreni, düşünce, duygu ve davranışlarda bozulmalara yol açan karmaşık bir ruhsal hastalıktır. Bu durum, kişini...

Mitomani Nedir?

Mitomani, kişinin herhangi bir dış kazanç gözetmeksizin, kronik ve patolojik bir şekilde yalan söyleme eğilimi göstermesiyle karakterize edilen psikolo...

Psikoterapi Nedir?

Psikoterapi, zihinsel ve duygusal zorluklarla başa çıkmak için konuşma ve etkileşim yoluyla uygulanan bir tedavi yöntemidir. Ruh sağlığı uzmanları tara...

Terapist Nedir?

Hayatın zorluklarıyla başa çıkmak, duygusal iyilik halini artırmak ve kişisel gelişim sağlamak için destek arayanlar için terapist, güvenli bir limandı...

Anoreksiya Nervoza Nedir?

Anoreksiya nervoza, kişinin beden algısında bozulma ve kilo alma korkusuyla karakterize, ciddi bir yeme bozukluğudur. Hem fiziksel hem de psikolojik sa...

AMATEM: Bağımlılık Tedavi ve Eğitim Merkezi Nedir?

AMATEM (Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi ve Eğitim Merkezi), alkol ve madde bağımlılığı başta olmak üzere çeşitli bağımlılık türlerinin tanı, tedavi v...

Mazoşist Nedir?

Mazoşist, fiziksel veya duygusal acıdan, aşağılanmaktan ya da kontrol edilmekten haz duyan kişiyi tanımlayan psikolojik bir terimdir. Bu durum, bireyin...

Megaloman Nedir?

Kendini aşırı derecede önemli, güçlü ve üstün gören bir psikolojik durumu ifade eden megalomaniyi ve belirtilerini keşfedin.