Anoreksiya Nervoza Nedir?
Anoreksiya nervoza, bireyin mevcut kilosunu takıntı haline getirmesi, zayıf olmasına rağmen kilo alma korkusu yaşaması ve yemek yeme davranışlarını ciddi şekilde kısıtlamasıyla ortaya çıkan, hayati tehlike taşıyan bir yeme bozukluğudur. Bu durum, aynı zamanda psikolojik bir rahatsızlık olarak kabul edilir ve hem bedeni hem de zihni etkiler. Genellikle ergenlik dönemindeki genç kızlarda daha sık görülmekle birlikte, her yaşta ve cinsiyette ortaya çıkabilir.
Anoreksiya Nervoza Neden Olur?
Anoreksiya nervozanın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin karmaşık bir etkileşimi sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir.
- Psikolojik Faktörler: Mükemmeliyetçilik, depresyon, anksiyete bozuklukları, obsesif kompülsif bozukluklar, düşük benlik saygısı ve travmatik deneyimler hastalığın gelişiminde rol oynayabilir.
- Çevresel ve Sosyokültürel Faktörler: Medyanın ve toplumun zayıf olmayı güzellik ve başarı ile ilişkilendiren algısı, özellikle ergenlik dönemindeki bireyler üzerinde baskı oluşturabilir.
- Biyolojik ve Genetik Faktörler: Ailesinde yeme bozukluğu öyküsü olan kişilerde riskin daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Beyindeki serotonin ve dopamin gibi nörotransmitterlerin dengesizlikleri de iştah ve duygu durumunu etkileyerek hastalığın gelişimine katkıda bulunabilir.
Belirtileri Nelerdir?
Anoreksiya nervoza hem fiziksel hem de psikolojik düzeyde çeşitli belirtilerle kendini gösterir.
Fiziksel Belirtiler:
- Aşırı kilo kaybı ve normalin altında vücut ağırlığı
- Yorgunluk, enerji eksikliği
- Baş dönmesi, bayılma
- Yavaş kalp atışı
- Kuru cilt, saç dökülmesi, tırnaklarda kırılganlık
- Karın ağrısı, kabızlık
- Kadınlarda adet düzensizlikleri veya adetten kesilme (amenore)
- Sürekli üşüme hissi
Psikolojik ve Davranışsal Belirtiler:
- Kilo almaktan aşırı korkma, zayıf olunsa bile kendini kilolu hissetme
- Yemek, kalori ve diyet programlarına karşı takıntılı ilgi
- Yemek yeme miktarını aşırı kısıtlama veya tamamen reddetme
- Aşırı egzersiz yapma eğilimi
- Yemek sonrası kusma veya müshil gibi yöntemlere başvurma
- Sosyal geri çekilme, başkalarıyla yemek yemekten kaçınma
- Depresif ruh hali, anksiyete, kendine zarar verme veya intihar düşünceleri
Tedavisi Nasıl Yapılır?
Anoreksiya nervoza tedavisi, multidisipliner bir yaklaşım gerektiren karmaşık bir süreçtir. Tedavi ekibi genellikle psikiyatrist, psikolog, diyetisyen ve gerektiğinde dahiliye veya endokrinoloji uzmanlarından oluşur. Tedavinin temel hedefleri, sağlıklı bir vücut ağırlığına ulaşmayı ve bunu korumayı, yeme düzenlerini normalleştirmeyi ve altta yatan psikolojik sorunları ele almayı içerir. Erken teşhis ve bireyin tedaviye istekliliği, iyileşme sürecinde kritik öneme sahiptir. Tedavi edilmediği takdirde, anoreksiya nervoza ciddi sağlık sorunlarına ve hatta ölümcül sonuçlara yol açabilir.