Harut ve Marut Kimdir?
Harut ve Marut, İslam inancında Kur'an-ı Kerim'in Bakara Suresi'nin 102. ayetinde adları geçen iki melektir. Bu ayette, Babil'de insanlara sihir öğrettikleri belirtilir. Onların bu öğretimi, insanları imtihan etmek amacıyla gerçekleşmiştir.
Kıssanın Temel Unsurları
- Babil'deki Görevleri: Harut ve Marut, Babil şehrinde insanlara sihir ilmini öğretmekle görevlendirilmişlerdir. Ancak bu öğretim sırasında, insanları küfre düşmemeleri konusunda açıkça uyarmışlardır. Ayette, "Biz ancak imtihan vasıtasıyız; sakın küfre sapma!" demedikçe kimseye bir şey öğretmedikleri ifade edilir.
- Sihrin Amacı ve Kötüye Kullanımı: Kıssa, Hz. Süleyman'a atılan iftiralarla ilişkilendirilerek, sihrin mucizeden farklı olduğunu gösterme amacı taşır. Ancak insanlar, bu bilgiyi genellikle kötüye kullanmış, özellikle de karı ile kocanın arasını açacak şeyler öğrenmişlerdir. Kur'an, bu sihrin Allah'ın izni olmadan kimseye zarar veremeyeceğini de vurgular.
Farklı Görüşler ve Rivayetler
Harut ve Marut'un kimliği hakkında İslam alimleri arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Ayette geçen "melekeyn" kelimesinin "iki melek" anlamına geldiği yaygın kabul görse de, bazı alimler "melikeyn" (iki kral veya yetkili kişi) şeklinde okuyarak onların insan olduğunu ileri sürmüşlerdir. Ancak çoğunluk, onların melek olduğu görüşündedir.
İslami literatürde, özellikle İsrailiyat kaynaklı (Yahudi geleneğinden gelen) bazı rivayetler, Harut ve Marut'un yeryüzüne indikten sonra günah işlediklerini (içki içme, zina, çocuk öldürme gibi) ve bu yüzden Babil'de bir kuyuda baş aşağı asılı olarak cezalandırıldıklarını anlatır. Ancak birçok önde gelen İslam alimi (Taberî, İbn Kesîr, Fahreddin er-Râzî gibi), bu tür ayrıntılı rivayetlerin güvenilir olmadığını ve İsrailiyat kaynaklı olduğunu belirtmiştir.
Tarihsel ve Kültürel Bağlam
Harut ve Marut kıssası, yalnızca Kur'an'da değil, İslam öncesi Zerdüştlük, Hinduizm ve Yahudi-Hristiyan literatüründe de benzer isimler ve anlatılarla yer almaktadır. Bu durum, kıssanın kökenlerinin daha eski mitolojik ve dini anlatılara dayandığını göstermektedir. Ayrıca, Harut ve Marut figürleri, Divan edebiyatında da sihir ve büyü ile ilişkilendirilerek şiirlerde sıkça kullanılmıştır.