Eskülap: Tıbbın Mitolojik Kökeni
Eskülap, Antik Yunan mitolojisinde tıbbın ve sağlığın tanrısı olarak bilinen Asklepios'un Latince adıdır. Apollon ve Teselya Kralı Phlegyas'ın kızı Koronis'in oğlu olan Asklepios'un doğumu oldukça ilginç bir hikayeye sahiptir. Annesi Koronis, Apollon'dan hamileyken başka bir adamla ilişkiye girince, öfkelenen Apollon kız kardeşi Artemis'i Koronis'i cezalandırmak üzere görevlendirir. Koronis yanarken, Apollon doğmamış çocuğunu annesinin karnından kurtarır. Bu olayın, insanlık tarihindeki ilk sezaryen ameliyatı olduğu söylenir.
Apollon, bebeği yetiştirmesi için at adam Kheiron'a verir. Kheiron, Asklepios'a doğadan elde edilebilecek bitkilerle ilaç yapmayı, cerrahi müdahaleleri ve hekimlik sanatının tüm sırlarını öğretir. Böylece Asklepios, usta bir hekim olarak yetişir ve ölüleri diriltecek kadar ileriye gider. Bu durum, tanrıların yaşam ve ölüm üzerindeki otoritesini tehdit ettiği için Zeus'un hoşuna gitmez ve Zeus, Asklepios'u yıldırımıyla öldürür.
Tıbbın Sembolü: Yılanlı Asa
Günümüzde tıbbın evrensel sembolü olarak kabul edilen, tek bir yılanın sarılı olduğu asa, Asklepios'un asasıdır. Bu sembol, Asklepios'un hekimlikteki gücünü ve şifa yeteneğini temsil eder. Yılanın deri değiştirmesi yenilenmeyi ve iyileşmeyi simgelerken, zehrinin hem ölümcül hem de şifalı olması tıbbın çift doğasını yansıtır. Bu sembol, hastanelerden eczanelere kadar sağlık hizmetlerinin birçok alanında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ticaretin sembolü olan ve çift yılan ile kanatlı bir asa olan Caduceus ile karıştırılmamalıdır.
Eskülap Yılanı (Zamenis longissimus)
“Eskülap yılanı” (Zamenis longissimus), Avrupa ve Batı Asya'ya özgü, zehirsiz bir yılan türüdür. Bu yılan, adını Yunan mitolojisindeki sağlık ve hekimlik tanrısı Asklepios'tan alır ve tıbbın sembolüyle olan kültürel ve tarihi önemi nedeniyle bu isimle anılır. Genellikle 110-160 cm uzunluğunda olup, bazı bireyler 200 cm'ye kadar ulaşabilir. İnsanlara kolayca alışabilen, uysal bir türdür.
Antik Şifa Merkezleri: Asklepionlar
Asklepios'a adanmış tapınaklara “Asklepion” adı verilirdi ve bu mabedler, antik dönemde hastane olarak da kullanılmıştır. Bu tapınakların giriş kapılarında “Buraya Ölümün Girmesi Yasaktır!” gibi iddialı yazılar bulunurdu. Hastalar, Asklepionlarda uyuyarak tanrının rüyalarında kendilerine şifa yollarını göstermesine inanırlardı. En ünlü Asklepionlardan biri Bergama'da, diğeri ise Yunanistan'daki Epidauros'ta bulunmaktadır.