Takva Nedir?
Arapça kökenli "vikaye" kelimesinden türeyen takva, sözlükte "korumak, korunmak, sakınmak, saygı göstermek, itaat etmek, korkmak, çekinmek" gibi anlamlara gelir. Dinî bir terim olarak ise takva, insanın Allah'a karşı duyduğu sevgi, saygı, itaat ve korku gibi duyguların yönlendirmesiyle, yaratıcının emir ve yasaklarına karşı gelmekten sakınması, dolayısıyla O'nun azabından korunması halidir.
Takvanın Anlamı ve Önemi
Takva, sadece korkmak anlamına gelmez; aksine, seven birinin sevdiğinin gönlünü incitmekten çekinmesi gibi, Allah'a karşı duyulan derin bir saygı ve sorumluluk bilincini ifade eder. Bu bağlamda "Allah bilinci" veya "Allah'a karşı sorumluluk bilinci" ifadeleri kavramın içeriğine daha uygun düşmektedir. Kur'an-ı Kerim'de ve hadislerde takva, Allah'ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınarak azabından korunma anlamında sıkça kullanılır. Takva sahibi kişiye "müttaki" denir.
Kur'an'da takva, imanın bir gereği olarak vurgulanır ve takva sahipleri için bir hidayet kitabı olduğu belirtilir. İnsanlar arasındaki gerçek üstünlük ölçüsünün soy, sop, mal veya makam değil, takva olduğu ifade edilir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.s.) de dualarında takvayı istemiş ve takvanın önemine dikkat çekmiştir.
Takvanın Mertebeleri
İslam alimleri takvayı genellikle üç mertebede ele alırlar:
- Şirkten Takva: Ebedî cehennem azabında kalmamak için iman edip şirkten korunmaktır. Bu, takvanın ilk ve temel mertebesidir.
- Masiyetten Takva: Büyük günahlardan kaçınmak, küçük günahlarda ısrar etmemek ve farzları eksiksiz yerine getirmektir. Takvanın en yaygın anlamı budur.
- Masivadan Takva: Bütün benliğiyle Allah'a yönelmek ve insanı Allah'tan alıkoyan her şeyden uzak durmaktır. Kalbi, Allah'tan başka her şeyden arındırıp O'nun büyüklüğünü tefekkür etme halidir. Bu, takvanın en yüksek mertebesidir.
Takva Sahibinin Özellikleri
Takva sahibi (müttaki) bir kişi, Allah'ın rızasını gözeterek hareket eder ve O'nun emir ve yasaklarına titizlikle uyar. Bu kişilerde bulunması gereken bazı temel özellikler şunlardır:
- Allah'a hiçbir karşılık beklemeden iman etmek ve şirk koşmamak.
- Kendini günahlardan ve haram davranışlardan sakınmak, şüpheli konularda dahi ihtiyatlı davranmak.
- İbadetlerini aksatmamak ve Allah'ı sık sık anmak.
- Sâlih ve sâdık insanlarla beraber olmak.
- Nefsini ıslah edip diline hâkim olmak.
- Dünya nimetlerine karşı ölçülü olmak ve israftan kaçınmak.
Takva, kalbin bir ameli olup, ihlas, ihsan ve huşû gibi güçlü unsurlarla beslenir. İnsanın zihnini ve ufkunu açan, ibadetlere anlam ve ruh kazandıran derin bir erdemdir.