Kan basıncı veya halk arasında bilinen adıyla tansiyon, kalbin kanı vücuda pompalarken atardamarların duvarlarına uyguladığı kuvvettir. Bu basınç, kanın tüm organ ve dokulara ulaşarak yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilmesi için kritik bir öneme sahiptir.
Sistolik ve Diyastolik Kan Basıncı Nedir?
Kan basıncı ölçümleri iki temel değerle ifade edilir:
- Sistolik Kan Basıncı (Büyük Tansiyon): Kalbin kasılarak kanı atardamarlara pompaladığı anda damar duvarlarında oluşan en yüksek basınçtır.
- Diyastolik Kan Basıncı (Küçük Tansiyon): Kalbin atışlar arasında gevşediği ve dinlendiği sırada damar duvarlarında kalan en düşük basınçtır.
Bu iki değer, milimetre cıva (mmHg) cinsinden ölçülür ve genellikle "büyük tansiyon/küçük tansiyon" şeklinde, örneğin 120/80 mmHg olarak ifade edilir.
Normal Kan Basıncı Değerleri Nelerdir?
Yetişkinlerde ideal kan basıncı genellikle 120/80 mmHg olarak kabul edilir. Genel olarak normal kan basıncı değerleri sistolik için 90-120 mmHg ve diyastolik için 60-80 mmHg arasında değişir. Ancak, yaş, cinsiyet ve genel sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak bu değerler kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
- Normal: 120-129/80-84 mmHg
- Yüksek Normal (Pre-hipertansiyon): 130-139/85-89 mmHg
Kan Basıncının Önemi
Kan basıncının normal aralıkta olması, organların yeterli oksijen ve besin alması için elzemdir. Kan basıncının düzenli olarak kontrol edilmesi, potansiyel sağlık sorunlarının erken teşhisi ve önlenmesi açısından büyük önem taşır.
Yüksek ve Düşük Kan Basıncı
- Yüksek Kan Basıncı (Hipertansiyon): Atardamarlardaki kan basıncının sürekli olarak normal değerlerin üzerine çıkması durumudur. Genellikle 140/90 mmHg ve üzeri değerler hipertansiyon olarak kabul edilir. Kontrol altına alınmayan yüksek tansiyon, kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
- Düşük Kan Basıncı (Hipotansiyon): Kan basıncının normal değerlerin altına düşmesi durumudur. Genellikle 90/60 mmHg'nin altındaki değerler düşük tansiyon olarak tanımlanır. Belirgin bir düşüklük, baş dönmesi, halsizlik ve bayılma gibi semptomlara neden olabilir.
Kan Basıncını Etkileyen Faktörler
Kan basıncı değerleri birçok faktörden etkilenebilir. Bunlar arasında yaş, genetik yatkınlık, beslenme alışkanlıkları (özellikle tuz tüketimi), stres, fiziksel aktivite düzeyi, obezite, diyabet, böbrek ve tiroid hastalıkları gibi kronik durumlar ile kullanılan bazı ilaçlar yer alır.
Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, düzenli egzersiz yapmak, dengeli beslenmek ve doktor kontrollerini aksatmamak, kan basıncını ideal aralıkta tutmak için önemlidir.