Alerjik Rinit Nedir?
Alerjik rinit, halk arasında saman nezlesi veya bahar nezlesi olarak da bilinen, burun solunum yollarında meydana gelen alerjik bir iltihaplanmadır . Kişilerin duyarlı oldukları alerjenler ile teması sonrası ortaya çıkan ve çok sayıda kişiyi etkileyen bir hastalıktır . Bağışıklık sisteminin polen, ev tozu akarı veya hayvan tüyü gibi zararsız maddelere aşırı tepki vermesi sonucu oluşur . Vücut bu alerjenlere maruz kaldığında, iltihaplanmaya yol açan kimyasallar salgılar .
Alerjik Rinitin Nedenleri
Alerjik rinitin başlıca nedenleri arasında polenler, toz, küf, çim, hayvan tüyü ve ev akarları gibi alerjen maddeler sayılabilir . Bu alerjenler havayla uçuşan ve gözle görülemeyen mikroskopik maddelerdir ve solunum yoluyla vücuda ulaşarak alerjik reaksiyonlara yol açarlar . Alerjen maddeyle temas sürdüğü sürece şikayetler devam eder .
- Mevsimsel Alerjik Rinit: Genellikle ilkbahar ve yaz aylarında, polen yoğunluğunun arttığı dönemlerde ortaya çıkar . Ağaç, çimen ve yabani ot polenleri gibi açık hava alerjenleri bu tür reaksiyonlara yol açar .
- Yıl Boyu Süren (Perennial) Alerjik Rinit: Ev tozu akarları, küf, hamamböcekleri ve evcil hayvan tüyleri gibi alerjenlere karşı her mevsim görülebilir . Bu türde semptomlar yıl boyunca devam eder .
Alerjik Rinit Belirtileri
Alerjik rinitin belirtileri soğuk algınlığına benzerlik gösterebilir ancak ateş görülmez ve alerjenlere maruz kalındığı sürece belirtilerde düzelme beklenmez . En yaygın belirtiler şunlardır:
- Burun akıntısı (genellikle berrak ve sulu)
- Sürekli hapşırma
- Burun tıkanıklığı
- Gözlerde kaşıntı ve sulanma
- Boğazda gıcık hissi ve kaşıntı
- Koku alma duyusunda azalma veya kısmen kayıp
- Baş ağrısı
- Halsizlik ve yorgunluk
Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Alerjik rinit tanısı, hastanın şikayetleri ve doktorun muayenesi ile konulabilir . Tanıyı desteklemek ve tedavi alternatifleri sunmak için alerji testleri yapılır .
Alerjik rinit tedavisinde temel amaç, belirtilerin ortadan kaldırılması ve hastanın rahatlatılmasıdır . Tedavi yöntemleri şunları içerir:
- Alerjenden Kaçınma: Alerjiye neden olan etkenlerle teması kesmek çok önemlidir . Polen mevsiminde dışarıda geçirilen süreyi azaltmak, evde hava temizleyici kullanmak ve yatak örtülerini düzenli yıkamak gibi önlemler alınabilir .
- İlaç Tedavisi: Kortizonlu burun spreyleri alerjik rinitte birinci basamak tedavidir . Antihistaminikler ve burun açıcı (dekonjestan) spreyler de kullanılabilir .
- Aşı Tedavisi (İmmünoterapi): Spesifik alerjenlere karşı vücudun duyarlılığını azaltmayı amaçlayan bir tedavi yöntemidir .
- Serum Fizyolojikli Burun Spreyleri: Burunda mekanik temizlik sağlayan yıkama solüsyonlarıdır ve her yaşta rahatlıkla kullanılabilir .
Alerjik Rinit Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Alerjik rinit genellikle ciddi sağlık sorunlarına neden olmasa da, uygun tedavi ve önlemlerle semptomları kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir . Tedavi edilmeyen alerjik rinit, nefes almada güçlüğe, öksürük ve hırıltıya neden olabilir . Ayrıca astım gelişme riskini artırabilir . Çocuklarda dikkat eksikliği ve odaklanma güçlüğü, yetişkinlerde ise anksiyete, depresyon ve iş üretkenliğinde azalma gibi durumlar görülebilmektedir .